Произведения | ПАЭЗІЯ МАКСIMА БАГДАНОВІЧАЯк падкрэслівае В. Скалічка, сімвалізм такога роду перш за ўсё падтрымлівае ацэначны кампанент значэння гукаў. Аднак не гэты бок з'явы ўяўляецца найбольш складаным для аналізу. Цяжкасці ў асноўным пачынаюцца там, дзе семантыка гукаў гэтым не абмяжоўваецца і паўстае ў сукуп-насці сувязей, якія не паддаюцца лагічным метадам даследавання. Сапраўды, лагічна можна вытлумачыць рацыянальнасш, чаргавання той жа мілагучнай фанемы «і» ў апошніх радках эпілога «Веранікі» «Ізноў пабачыў я сялібы»: Чым болі сходзіць дзён, начэй, Тым імя мілае вышэй. У словах «болі сходзіць» чуецца не толькі выказанае — «болей сходзіць», але і дадатковае асацыятыўнае адценне, блізкае па гучанню да слоў «боль зыходзіць», навеянае су-гучнасцю. Аднак ці не занадта адвольна трактуецца намі семантыка гукаў? Думаецца, што не. Тэарэтычна мы паспрабавалі знайсці яе лагічную аснову шляхам аналізу выяўленых за-канамернасцей. Ад А да Я даў С. Ясенін своеасаблівую стройную карці-ну сістэмы вобразнага бачання свету ў сувязі са славянскім алфавітам і з горыччу пісаў: «Наша сучаснае пакаленне не мае ўяўлення пра гэтыя вобразы... Toe, што было выціснута і выедзена да самых скарынак шэрагам папярэдніх стагод-дзяў, цяпер збіраецца па кавалачках, як адкрыццё. Мастакі нашы ўжо некалькі дзесяткаў год жывуць зусім без унутра-най пісьменнасці» . Унутраная пісьменнасць — вельмі дакладнае азначэнне павышанай рэфлексіі паэта на змацыянальнае значэнне асобных элементаў мастацкай мовы, якія звычайна свядо-масць не выдзяляе са структуры верша. Максім Багдановіч добра ведаў верш Поля Верлена «Паэтычнае майстэрства»; і верш «Па-над белым пухам віш-няў» быў навеяны іменна думкамі гэтага французскага паэта пра гукапіс. У Багдановіча мы не знаходзім спробы тэарэ-тычна асэнсаваць сувязь гука і вобраза або гука і значэння. I ўсё ж не толькі віртуознае майстэрства гукавой арганіза-цыі, але і разумение «выключнасці» паэтычнага слыху заяві-ла аб сабе не ў адным вершы паэта: Песня рвецца і ліецца На раздольны, вольны свет. Але хто яе пачуе? Можа, толькі сам паэт. Гэта павышаная рэфлексія на гук — настолькі частая з'ява, што на яе варта звярнуць увагу, але не для таго, каб вывесці з яе аб'ектыўныя крытэрыі і замацаваць за пэўным гукам пэўны тон, а наадварот, для таго, каб тэарэтычна абгрунтаваць і прызнаць той факт, што значымасць гукавой сімволікі праяўляецца ў сістэме твора і цесна ўзаемазвязана са змястоўнасцю. Мастацкія пошукі Багдановіча ў галіне гукавой аргані-заітыі верша ў далейшым былі падтрыманы савецкімі паэта-мі. М. Танк у 1937 г. напісаў верш «Матыль», які мы пры-водзім тут для пацвярджэння сказанага, хоць, вядома, гэта не адзіны прыклад творчага засваення паэтам мастацкай спадчыны Багдановіча: Дзень залаты Цёплым сонцам заліты, Лётаў матыль Сінякрылы над жытам. Лётаў, як сон, Над калоссямі нізка, Як перезвон, Над малою калыскай. Слёзы мігцяць Ад тугі і бяссілля, Хоча дзіця Дакрануцца да крылляў. Маці-жняя Пацяшае малога: — Доля твая Яшчэ спіць на дарогах. Я вось дажну Паласу, сіраціна, I раскажу Пра палёт матыліны. Будзеш і ты, Сынку, лётаць высока. Вось зараблю Я на хлеб табе, сокал. |